Η αδελφική αντιζηλία πολλές φορές δεν ξεκινά από τα ίδια τα παιδιά, αλλά από τον τρόπο που τα βλέπουμε εμείς. Κάθε γονιός, χωρίς απαραίτητα να το συνειδητοποιεί, ακουμπά πάνω στο κάθε παιδί δικά του κομμάτια — επιθυμίες που δεν έγιναν, φόβους, ανάγκες για επιβεβαίωση, ακόμα και πλευρές του εαυτού που δυσκολεύεται να αντέξει. Έτσι, τα παιδιά δεν αντιμετωπίζονται πάντα ως αυτό που είναι, αλλά ως αυτό που, ασυνείδητα, καλούνται να εκπροσωπήσουν.

Μέσα σε αυτή τη διαδικασία δημιουργούνται ρόλοι. Το ένα παιδί γίνεται «το σωστό», «το ήσυχο», «αυτό που τα καταφέρνει», ενώ το άλλο «το δύσκολο», «το ευαίσθητο», «αυτό που χρειάζεται περισσότερη διαχείριση». Οι διακρίσεις αυτές μπορεί να είναι ανεπαίσθητες, όμως τα παιδιά τις νιώθουν βαθιά. Και εκεί αρχίζει να εγκαθίσταται μια εμπειρία ανισότητας — όχι μόνο στο τι παίρνει το καθένα, αλλά στο πώς γίνεται ορατό.

Η αντιζηλία τότε δεν είναι απλώς ζήλια για την προσοχή. Είναι η αίσθηση ότι η αγάπη μοιράζεται με όρους. Ότι κάποιος χωράει πιο εύκολα, ενώ κάποιος άλλος πρέπει να προσπαθήσει για να χωρέσει. Το παιδί δεν συγκρίνεται μόνο με το αδερφάκι του· συγκρίνεται με τη θέση που εκείνο έχει μέσα στο βλέμμα του γονιού.

Όταν όμως ο γονιός μπορεί να δει το κάθε παιδί ως ξεχωριστό — όχι καλύτερο ή χειρότερο, αλλά διαφορετικό — τότε αλλάζει το πλαίσιο. Δεν υπάρχει πια κοινό μέτρο σύγκρισης. Το κάθε παιδί μπορεί να υπάρξει με τον δικό του τρόπο, στους δικούς του χρόνους, με τις δικές του ανάγκες, χωρίς να χρειάζεται να μοιάσει στο άλλο για να αναγνωριστεί.

Σε έναν τέτοιο χώρο, η διαφορά δεν απειλεί· δίνει χώρο. Και η σχέση των αδελφών μπορεί να μετακινηθεί από τον ανταγωνισμό προς τη σύνδεση, γιατί δεν κουβαλά πια το βάρος μιας άνισης κατανομής αγάπης.

Και ίσως το πιο ανακουφιστικό είναι αυτό: ο γονιός δεν χρειάζεται να είναι τέλειος, ούτε να μοιράζει τα πάντα με απόλυτη ισότητα κάθε στιγμή. Τα παιδιά δεν έχουν ανάγκη από τελειότητα, αλλά από αυθεντικότητα. Από έναν γονιό που μπορεί να δει, να νιώσει, να διορθώσει και να είναι ανθρώπινος. Γιατί η αληθινή ισότητα δεν είναι μαθηματική· είναι συναισθηματική.

Ελίνα Κόχρα

Ψυχολόγος